II. ekonomiczne - są podstawą ludzkiej egzystencji, nie ma życia bez podstaw materialnych

•   zasoby środowiska geograficznego - wszystko to, co człowieka otacza - złoża surowców

mineralnych, rzeki, morza, oceany, lasy, itp., narzędzia i maszyny - przy ich pomocy człowiek przetwarza szeroko rozumianą przyrodę,

•   umiejętności ludzkie - są niezbędne, aby człowiek mógł przetwarzać,

•   organizacja pracy - cały zespół przedsięwzięć zmierzających do osiągnięcia jak najbardziej

efektywnie celu.     

Zaspakajanie potrzeb ludzkich odbywa się przede wszystkim w procesie produkcji.  Proces ten składa się z trzech elementów:

• praca - świadoma, celowa działalność człowieka,

• przedmiot - to co człowiek będzie przerabiał,

• zespół narzędzi - czym człowiek przetwarza.

narzędzia + siła robocza = siła wytwórcza

Człowiek w procesie pracy oddziaływuje na środowisko oraz na samego siebie. Te zależności, które występują miedzy ludźmi w procesie produkcji nazywamy stosunkami produkcji. Składają się one z trzech elementów:

- podział surowców pracy,

- podział wytwarzanych dóbr,

- układy kształtujące się miedzy grupami pracowniczymi.

 

Podstawą stosunków produkcji jest forma ich własności. Formy własności w naszym kraju:

- własność państwowa, ogólno rządowa,

- własność spółdzielcza,

- własność prywatna,

- własność indywidualna, osobista.

 

Stosownie do tych form własności społeczeństwo jest podzielone na następujące grupy:

- klasy,

- warstwy,

- zawody,

- specjalność.

 

Formacje społeczno - ekonomiczne:

- wspólnota pierwotna,

- niewolnictwo,

- feudalizm,

- kapitalizm.

III. kulturowa - kultura i jej wpływ na życie społeczne

Kultura to nic innego jak uszlachetnienie życia duchowego (Cycero).

 

Def. wg A. Kłoskowskiej:

Kultura to tyle, co pewne klasy zachowań i wytwory tych zachowań.

 

Def wg J. Szczepańskiego:

Kultura to  wszystko co nie wyrasta samo przez się z przyrody, lecz powstaje dzięki człowiekowi, co jest wytworem jego refleksji i działalności.

 

Def. wg S. Czarnowskiego:

Kultura to ogół wytworów działalności człowieka materialnych i niematerialnych, wartości uznawanych przez zbiorowość, sposobów postępowania, zobiektywizowanych i przyjętych w dowolnych zbiorowościach, przekazywanych następnym pokoleniom; 3 elementy kultury: rzeczy, znaki, zachowania.