Behawioryzm (dotyczy zachowań ludzkich) P. Lazarsfeld, A. Freud

Założenia:

•   przedmiotem socjologii są zachowania ludzkie,

•   zachowania można zrozumieć jeśli znamy ich strukturę i obserwujemy je zarówno w warunkach naturalnych i eksperymentalnych,

•   zachowania człowieka manifestują się przede wszystkim w postawach,

•   socjologa interesuje postawa zbiorowości, rozkład jakościowy tej postawy, jej siła i natężenie,

•   socjolog badając postawy zbiorowości nie musi badać wszystkich jej członków, wystarczy próba reprezentatywna.

Neoewolucjonizm J. Steward, Sorokin

Założenia:

•   konieczność procesu rozwoju organizmu biologicznego i społecznego wynika z immanentnych ich właściwości, które umożliwiają mu istnienie i dziejową ciągłość.

 

 

1. Funkcjonalizm J. Davis, R. Moore, W.H. Parsons, K.W. Merton

Założenia:

•   społeczeństwo to system,

•   system ten składa się z podsystemów (np. polityczny, ekonomiczny, kulturowy),

•   każdy podsystem składa się z elementów

•   zarówno elementy i podsystemy ze sobą współpracują, pełnią określone funkcje wobec siebie.

•   system jako całość i jego podsystemy mają tendencję samo regulacyjną, dążą do utrzymania się w równowadze.

2. Teoria konfliktu R. Dahrendorf L. Coser

Założenia;

•   nie ma społeczeństwa bez konfliktu,

•   konflikt to tyle co zmiana społeczna,

•   konflikt rozumiany jako brak zgody co do wartości, celów, norm w społeczeństwie nie jest z natury dysfunkcjonalny i nie jest zjawiskiem rzadkim i to, że prowadzi on do zmian w społeczeństwie nie musi być negatywny,

•   funkcjonowanie społeczeństwa odbywa się przy istnieniu dwóch wielkich grup: podporządkowanych i kierujących,

•   jeśli konflikt będzie się nasilał i obejmie całe społeczeństwo doprowadzi to do naruszenia równowagi, a przede wszystkim do zmiany społecznej,

3. Teoria wymiany R.M. Emerson, P. Blau, B.F. Skinner

Teoria ta skupia swoją uwagę na zewnętrznych, obserwowalnych zachowaniach ludzkich. Założenia:

•   społeczeństwo to sieć międzyludzkich, wzajemnych oddziaływań - interakcji,

•   całokształt życia społecznego składa się z nieustannych transakcji wymiany różnych wartości; te wartości mają charakter nagradzający i represyjny,

•   ludzie traktują te same zachowania raz jako zachowania karzące, w innych zaś okolicznościach jako nagrodę; są i takie wartości, które posiadają charakter uogólniony (np. pieniądz, sława, prestiż).

4. Teoria działania społecznego F. Znaniecki, M. Weber

Założenia:

•   działanie posiada znaczenie subiektywne,

•   działanie ma sens kulturowy, normatywny,

•   działania mają również sens historyczny,

•   działania społeczne są postrzegane instrumentalnie (są subiektywnie racjonalne).

5. Teoria nowego humanizmu A. Schutz, P. Berger, T. Luckman

Występują dwa nurty:

Ø       fenomenologia - świat społeczny składa się jedynie z sumy stanów świadomości całego społeczeństwa; najistotniejszą cechą społeczeństwa jest to, że w określonej zbiorowości stan świadomości jednostek jest jednakowy.